Yasmine, de eerste van haar soort

Acht jaar na haar overlijden, hebben enkele bevriende muzikanten een onuitgebracht, opgenomen nummer van Yasmine, uitgebracht. De muziek werd opnieuw opgenomen, en dat moet toch wel best heftig geweest zijn voor ‘haar’ muzikanten. En voor haar familie, die toestemming gaf om het nummer vrij te geven.
‘Kwart voor tijd’ schreef ze in 2008, een jaar voor haar dood, toen ze het al heel moeilijk had. Het nummer klinkt … erg Yasmine. Het kruipt weer in mijn hoofd, en in mijn lijf, dat gevoel van toen.
Ik schreef over Yasmine in het logboek dat ik schreef voor onze eerste mini.
Ik heb haar laatste CD –haar mooiste, de meest kwetsbare- vastgenomen, maar ‘m nog niet opgezet. Ik denk dat ik teveel in m’n emotie dan zal gaan, en vooral ga zitten janken voor die andere, heel dierbare persoon, die we al anderhalf jaar moeten missen.
Je kan ‘kwart voor tijd’, hier beluisteren.
Dit is een stukje van wat ik schreef over Yasmine in ‘Getest op konijnen’ (2012):
YASMINE – De eerste van haar soort. 

Ik kreeg het bericht van Yasmines dood via een sms. “Yasmine is dood.”, stond er. Ik hield de gsm vast in mijn hand dat het mijne niet aanvoelde. Ik bleef staren naar het bericht en mijn hart begon te kloppen in mijn keel. Dat kan niet, dat kan niet, bleef ik mezelf toespreken toen ik vlug naar een nieuwswebsite surfte om te kijken of er daar iets over te lezen was. Daar stond ze. Met dat grijze zijden bloesje aan, bijna zilver blinkend. Haar zwarte haar viel met enkele lokken over haar gezicht. En die blik. Die gekende felle, beetje hooghartige blik. Ondeugend lachje om haar mond. Zo stond ze daar, in het groot op de voorpagina van de website. Zangeres Yasmine is overleden. Een misselijkmakend gevoel maakte zich van me meester. Ik was op bureau, en ik wist dat Jak enkele bureaus verder zich van nog geen kwaad bewust was. Dat ik het haar vertellen moest. Dus ging ik met kloppend hart haar bureau in, en liet haar het sms-bericht lezen. Ik kon het zelf nog niet uitspreken. We keken elkaar aan. Die heeft zichzelf iets aangedaan, zeiden we. We zetten de radio op, en keken op internet voor meer informatie. Met het nieuws van vijf uur kwam er het bericht dat Yasmine zelf een einde aan haar leven gemaakt had.
Het was 25 juni, een bloedhete dag. Sinds die dag zijn Jak en ik in een andere soort relatie terecht gekomen. Plots was het vrijblijvende, het als twee katten uit de boom blijven kijken hoe onze relatie en in deze ook wij zouden evolueren, weg. De vragen, het zoeken viel weg, loste op. Wat overbleef waren wij, ons fundament, ontdaan van wat plots zo onbenullig allemaal leek. We zaten buiten in de tuin. Heel veel praten deden we niet. En toch zegden we elkaar ontzettend veel. Een zonder woorden uitgesproken belofte. Een belofte van verbintenis. Van altijd zorgen voor elkaar. Er zijn. Voelen. Weten. Elkaar beleven. De volgende dagen bleef het nieuws even irreëel. Wij konden het niet geloven, niet vatten, maar de rest van Vlaanderen evenmin. Er ging een ware schokgolf door Vlaanderen. Haar dood verhitte de gemoederen. Internetfora werden vol geschreven met ongeloof, verdriet, maar vervielen al gauw ook in scheldpartijen en met modder gooien naar mogelijke ‘schuldigen’. Sommige media gingen de grenzen van fatsoen zo ver over, dat ook dat aspect nog een heel debat en discussies met zich meebracht.
Yasmine engageerde zich in 2008 voor een campagne van Wereldsolidariteit, die in het teken stond van ‘straffe madammen uit het Zuiden’. Ze componeerde het nummer ‘Zus’ en zette de campagne op tal van manieren in the picture, via interviews, haar column, door haar presentatie op het muziekfestival Mano Mundo…
Yasmine werd op die manier Hilde, voor wie –zei ze zelf- het Zuiden en ontwikkelingssamenwerking onbekend was, maar met haar vele gerichte vragen en nieuwsgierigheid maakte ze al gauw zelf stellingen en bouwde ze een mening op rond ontwikkelingssamenwerking. Waar vele anderen blijven hangen in een paternalistische of caritatieve houding, trok zij zelf heel stellig een inhoudelijke lijn rond ‘empowerment’. “Die madammen in het Zuiden hebben noch mij, noch het rijke Noorden nodig, maar het is wél onze verdomde verantwoordelijkheid om mee te bouwen aan meer sociale rechtvaardigheid wereldwijd.” Ook toen ze uiteindelijk 12 van die Zuiderse straffe madammen ontmoette en meeging naar de minister, was zij het die dirigeerde hoe dié madammen hun verhaal konden brengen.
Het is allicht slechts een kleine anekdote in het zeer rijke leven van Hilde geweest, maar allicht ook een aspect dat weinig mensen van haar kenden. Haar interesse in het Zuiden was pril, maar ze sprak er toen over naar Brazilië te willen, haar goeie vriendin op te zoeken, en dan misschien toch nog eens Afrika, al vroeg ze zich wel af hoe ze met de confrontatie met armoede zou omgaan.
Heel oprecht. Spontaan. Bescheiden. Grappig, plagerig, flirterig ook. Fijn om haar in de buurt te hebben. Ze was voor velen veel meer dan een ‘icoon’ of ‘showbusinessmadam’. Vooral haar uitstraling blijft velen bij. Op die manier lijkt ze voor veel mensen wel iets betekend te hebben, ook los van de holebiwereld.

Alles van waarde is weerloos
Yasmine heeft in haar laatste tournee ‘Yasmine houdt woord’ poëzie en muziek samengebracht. Ze bundelde haar lievelingsgedichten in een boek, en combineerde in de tournee voordracht van gedichten, sommigen op muziek gezet, met eigen nummers, voor de gelegenheid in een nieuw kleedje gestoken. Een verrassende interactie van poëzie en muziek. In de inleiding van de gedichtenbundel schreef Yasmine het volgende (Yasmine houdt woord, p. 6): “Om het overweldigende aanbod aan gedichten toch wat structuur te geven, heb ik ervoor gekozen ze in te delen in vier V-thema’s: Verlangen, Verlies, Verwondering en Vooruitgang. Ik noem ze zelf de grote thema’s van het leven; omdat ze elk een heel andere emotie vertegenwoordigen, mar tegelijkertijd in elk mensenleven niet zonder elkaar kunnen bestaan en elkaar rijker maken. Geen verlangen zonder verlies te kennen, geen verwondering zonder vooruitgang en vice versa. Of geen nieuw verlangen zonder verwondering of vooruitgang, geen diep verlies durven te voelen zonder ook verwonderd in het leven te staan of te snakken naar mentale vooruitgang. Zowel zwart als wit, met een lach en een traan.”

Op één februari 2009 ging de ‘Yasmine houdt woord’ tournee van start, in de AB in Brussel. Op deze première konden we niet bij zijn, omdat we al een weekendje in de Ardennen met vrienden geboekt hadden. Ik kocht Jak als verrassing twee kaartjes voor de voorstelling in Bierbeek, enkele weken later. Het was barkoud en een vuile, druilerige dag, herinner ik me, toen we ’s avonds richting Bierbeek reden. Op zo’n grijze dagen kunnen dit soort Vlaamse gehuchten nog een sterkere dimensie aan je onbestemd gevoel geven, bedacht ik toen we onze auto ergens op een berm achterlieten omdat wegenwerken ons de weg naar het cultureel centrum versperden. De zaal zat al vol. Er stond een grote rotan stoel op het podium. Lichten uit, spot aan. Enkele nummers uit ‘Licht Ontvlambaar’. Yasmine in de stoel, een anekdote vertellend, een gedicht voorlezend. Krachtig, authentiek, zo stond ze daar. Vermagerd, kwetsbaar ook. De dualiteit sprak niet alleen uit haar teksten. Op het einde bracht ze ook haar gezongen versie van een pareltje van Lucebert, dat toen al was blijven hangen. Alles van waarde is weerloos. Dat zou enkele maanden later nog hard blijken.

1 jaar later: Uit het dagboek: Juni 2010

hoe meer ik zie, hoe minder ik begrijp
zo lang bewust
onrustig blijft
(Uit: risico, Licht Ontvlambaar, Yasmine)

Ik had gedacht dat er meer te doen rond zou zijn. Eén jaar na haar dood. De rode loper herdacht haar, en ook radio2, hier en daar iets in de pers. Ik weet niet precies wat ik verwacht had, maar ik dacht wel: is dat het maar? Er was de Yasmine ‘duveltjesdag’ op facebook, waarbij heel wat mensen die dag een frisse duvel op haar zouden klinken, er was een kleinschalig eerbetoon in een theaterzaal en een heruitzending van haar ‘licht ontvlambaar’ optreden in de Arendschouwburg. En toch vond ik het maar ondermaats. Het leek alsof zoveel mensen het al vergeten waren, of er niet meer bij stil stonden. Maar intieme gedachten van gemis of machteloosheid of spijt hoeven inderdaad misschien niet geventileerd te worden. Misschien was de sereniteit, dan toch, in tegenstelling tot een jaar geleden, het mooiste wat haar familie gegeven kon worden.
Het blijft onwezenlijk. Het blijft zo ontzettend erg dat niets of niemand dat fatale moment haar kon weerhouden van haar wanhoopsdaad. Hoe verscheurend moeten de ‘had ik maar’s’, de ‘was ik maar’s’ van familie en vrienden blijven steken. Ook na een jaar. Een jaar vol vragen, vol verdriet. Vol vastgehouden pijn.
Het is voor mij persoonlijk een gebeurtenis die ik elk jaar opnieuw, op die warme zomerdag die altijd iets kwetsbaars, iets onwezenlijks zal blijven hebben, als een confrontatie tegemoet zal blijven gaan. Een confrontatie met de vraag: heb je voldoende lief? Even om me heen kijken en nagaan: heb ik tegen iedereen gezegd wat ik eigenlijk echt zeggen wil? Weet iedereen die het moet weten, wat hij of zij echt voor mij betekent? Stap ik af van de vanzelfsprekendheid, sta ik stil bij wat verkregen is? Ik hoop dat ik elk jaar opnieuw in de spiegel kijk en kan zeggen: ik durf. Ik durf te zeggen wat ik zeggen wil. En af en toe naast lief te hebben ook een beetje lief te zijn. In een interview met Luc Alloo in het Nieuwsblad in 2008 zegt Yasmine daarover: “Je zegt niet vaak: ik hou van jou. Dat lijkt me net het ultieme doel.”

Elke dag kan je moment zijn. Om te beginnen met iets. Om het tij te keren. Om je vleugels uit te slaan of je anker uit te werpen.

Volg Pitcoaching via

Auteur: Jessie

Houdt van PIT. Verhalen. Onderweg zijn. Koffie. Haar dochters. Golven. Wijn. Hiking. Tennis. Muziek. Reizen. Felblauwe lucht. Cycling. Woorden. Kleine sprokkels van geluk. #pitcoaching #pitverhalen

Geef een reactie